والدین خشن و رفتار پرخاشگرانه کودکان

فرزندپروری سخت‌گیرانه و تأثیر آن بر رفتار پرخاشگرانه کودکان مورد توجه محققان قرار گرفته است، با این حال مطالعات کمی نقش فرآیند عاطفی را در نظر گرفته‌اند. این مطالعه با هدف بررسی رابطه بین فرزندپروری سخت‌گیرانه، رفتار پرخاشگرانه کودکان، باورهای هنجاری در مورد پرخاشگری و خودکارآمدی عاطفی تنظیمی، در کنار مکانیسم تعامل آنها انجام شده است. نمونه‌ای از ۲۳۵ دانش‌آموز سال آخر دبستان در پکن با استفاده از مقیاس فرزندپروری سخت‌گیرانه، مقیاس باورهای هنجاری در مورد پرخاشگری، پرسشنامه پرخاشگری باس-وارن و مقیاس خودکارآمدی عاطفی تنظیمی به عنوان شرکت‌کننده انتخاب شدند.

نتایج نشان داد که: (1) فرزندپروری خشن پس از کنترل جنسیت، تأثیر پیش‌بینی‌کننده مثبت و معناداری بر رفتار پرخاشگرانه کودکان داشت؛ (2) باورهای هنجاری در مورد پرخاشگری کودکان، رابطه بین فرزندپروری خشن و رفتار پرخاشگرانه کودکان را میانجی‌گری می‌کرد؛ و (3) خودکارآمدی هیجانی تنظیمی، هم در مدل میانجی باورهای هنجاری در مورد پرخاشگری کودکان و هم در مدل پیش‌بینی‌کننده مستقیم فرزندپروری خشن بر رفتار پرخاشگرانه کودکان، اثرات تعدیل‌کننده داشت. نتایج نه تنها برای درک رابطه بین فرزندپروری خشن و رفتار پرخاشگرانه کودکان از منظر یک مدل یکپارچه از فرآیندهای احساسی و شناختی مفید است، بلکه یک روش عملی جدید برای پیشگیری و مداخله در رفتار پرخاشگرانه کودکان در آینده ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی: فرزندپروری خشن؛ رفتار پرخاشگرانه؛ باورهای هنجاری در مورد پرخاشگری؛ خودکارآمدی هیجانی تنظیمی؛ مدل یکپارچه فرآیندهای هیجانی و شناخت

رفتار پرخاشگرانه به رفتار مخربی اشاره دارد که عمداً باعث آسیب جسمی یا روانی به دیگران می‌شود. رفتار پرخاشگرانه را می‌توان به سه شکل تقسیم کرد: پرخاشگری جسمی، پرخاشگری کلامی و پرخاشگری رابطه‌ای. رفتار پرخاشگرانه کودکان می‌تواند عواقب منفی زیادی را به دنبال داشته باشد. از یک سو، پرخاشگری نسبتاً بالا و رفتار پرخاشگرانه آشکار در کودکان ممکن است بر رشد توجه آنها تأثیر بگذارد، عملکرد تحصیلی را کاهش دهد و احساسات منفی ایجاد کند.

از سوی دیگر، رفتار پرخاشگرانه ارتباط نزدیکی با قربانی شدن توسط همسالان و قلدری دارد. افرادی که درگیر قلدری هستند ممکن است مشکلات درونی بیشتری داشته باشند و حتی به افکار خودکشی مبتلا شوند که منجر به عواقب جدی‌تری می‌شود. در حالی که پرخاشگری می‌تواند به رشد خود ادامه دهد و تأثیر ماندگاری در نوجوانی و بزرگسالی داشته باشد ، مشکلات رفتاری برونی‌سازی شده عموماً از اوایل کودکی پایدار هستند.

بنابراین، لازم است مکانیسم توسعه رفتار پرخاشگرانه کودکان و عوامل مؤثر بر توسعه آن بیشتر درک شود تا جهت جدیدی برای کار عملی اقدامات پیشگیرانه و مداخله‌ای مرتبط فراهم شود

سبک فرزندپروری عامل مهمی است که بر رشد جسمی و روانی کودکان تأثیر می‌گذارد. فرزندپروری خشن شامل طیف گسترده‌ای از سبک‌های منفی والدین نسبت به کودکان مانند رفتار خشونت‌آمیز، پرخاشگری کلامی و رفتارهای وحشیانه است که اثرات منفی بر کودکان دارد.

طبق نظریه یادگیری اجتماعی، نگرش‌ها یا رفتارهای بی‌ادبانه والدین نسبت به خود یا دیگران به تدریج از طریق مشاهده و تقلید توسط کودکان در اوایل رشد به دلیل عدم توانایی آنها در قضاوت منطقی و سایر ارجاعات، اکتساب می‌شود و سپس در نگرش‌ها و رفتارهای آنها در برخورد با مشکلات درونی می‌شود.

مطالعات تجربی همچنین نشان داده است که افرادی که در معرض تربیت سخت‌گیرانه والدین قرار گرفته‌اند، همدلی کم، تمایل به دستکاری، خودآگاهی منفی و نگرش خصمانه نسبت به جامعه و دیگران دارند. رابطه والد-فرزندی و مهارت‌های بین فردی آنها عموماً بدتر است و مشکلات رفتاری مانند پرخاشگری سنتی و پرخاشگری در روابط بیشتر رخ می‌دهد.

مطالعات قبلی در مورد فرزندپروری خشن و رفتار پرخاشگرانه کودکان، به ترتیب، بیشتر از سطح عاطفی یا سطح شناختی مورد بحث قرار گرفته‌اند. بنابراین، تحقیقات فرآیندمحور بیشتری مورد نیاز است. این مطالعه عوامل عاطفی و شناختی کودکان را به طور جامع بررسی خواهد کرد تا رابطه بین فرزندپروری خشن و رفتار پرخاشگرانه کودکان را بیشتر بررسی کند.

نتیجه‌گیری (1) فرزندپروری خشن تأثیر پیش‌بینی‌کننده مثبت و معناداری بر رفتار پرخاشگرانه کودکان داشت. (2) باورهای هنجاری در مورد پرخاشگری کودکان، رابطه بین فرزندپروری خشن و رفتار پرخاشگرانه کودکان را میانجی‌گری می‌کرد. (3) خودکارآمدی هیجانی تنظیمی، هم در اثر پیش‌بینی‌کننده مستقیم فرزندپروری خشن بر رفتار پرخاشگرانه کودکان و هم در نیمه اول زنجیره واسطه‌ای «فرزندپروری خشن → باورهای هنجاری در مورد پرخاشگری → رفتار پرخاشگرانه» اثرات تعدیل‌کننده داشت.

منبع:

Harsh Parenting and Children’s Aggressive Behavior: A Moderated Mediation Model Bowen Liu, Yuhua Yang, Jie Geng, Tingting Cai, Mengjuan Zhu, Tao Chen and Jinjing Xiang * School of Humanities and Social Sciences, Beijing Forestry University, Beijing 100083, China;